Roodvonk

Symptomen

  • Koorts
  • Keelpijn, met opgezette klieren in de hals
  • Uitslag op romp, armen en benen, rond de mond blijft de huid opvallend bleek

Wat is het?

  • Vroeger was roodvonk een ernstige ziekte. Dat kwam doordat de roodvonk veroorzakende bacterie veel agressiever was dan tegenwoordig en doordat vroeger geen penicilline beschikbaar was waarmee we nu de bacterie kunnen bestrijden. De ziekte begint acuut; met snel stijgende koorts, hoofdpijn, soms ook overgeven. De keel is pijnlijk (zie ook: keelpijn). De klieren in de hals zetten op en zijn gevoelig. Ook de tong is rood en pijnlijk (we spreken wel van een `frambozentong`). Een dag na het begin van de ziekte ontstaat een uitslag, vaak eerst in de oksels en de liezen, met talrijke donkerrode stippels. Deze uitslag breidt zich uit over de romp, naar armen en benen en naar het gezicht. Typerend is dat de huid rond de mond opvallend bleek blijft. Na een dag of vijf verdwijnt de uitslag en daalt de koorts. Het duurt daarna nog wel een dag of vijf voor het kind weer beter is. Enkele weken later gaat de huid vervellen, vooral aan de handen en de voeten. Een paar weken na het herstel kunnen er alsnog twee complicaties optreden. Gelukkig zijn deze zeldzaam. Ze worden niet veroorzaakt door de bacterie zelf maar door de ontstekingsreactie die heeft plaatsgevonden om de bacterie te verdrijven.
  • Er kan een nierontsteking ontstaan (acute glomerulonefritis). Het kind wordt lusteloos, het gezicht zet op van het vocht en de plas is wat verkleurd door bloed.
  • Er kan een ontsteking ontstaan van de gewrichten en het hart. We spreken dan van acuut reuma. Dit gaat gepaard met koorts en pijnlijke rode gewrichten, afwisselend het ene dan weer het andere gewricht. Er kan benauwdheid ontstaan als ook het hart mee ontstoken raakt. Overigens, anders dan de naam doet vermoeden heeft acuut reuma niets uit te staan met `gewoon` reuma (reumatoïde artritis).

Symptoomcheck: Roodvonk

Vroeger was roodvonk een ernstige ziekte. Dat kwam doordat de roodvonk veroorzakende bacterie veel agressiever was dan tegenwoordig en doordat vroeger geen penicilline beschikbaar was waarmee we nu de bacterie kunnen bestrijden.

Hoe kom je eraan?

Roodvonk is een besmettelijke ziekte die wordt veroorzaakt door een bacterie (beta-hemolytische vorm van de streptococcusbacterie). Het is vooral een ziekte van kinderen in de basisschoolleeftijd (drie tot twaalf jaar). Besmetting vindt plaats door het inademen van kleine, bacteriën bevattende speekseldeeltjes die door een roodvonkpatiëntje worden opgehoest. Na de besmetting duurt het twee tot vier dagen tot het kind ziek wordt (incubatietijd). De ziekte is besmettelijk vanaf het moment dat de ziekteverschijnselen ontstaan totdat de uitslag is verdwenen. Als de ziekte behandeld wordt met penicilline dan is na de tweede behandeldag de besmettelijkheid voorbij.

Wat kunt u zelf doen?

Heeft uw kind roodvonk, laat het dan rusten en geef het voldoende te drinken. Als het kind zich naar voelt en veel keelpijn heeft kunt u paracetamol geven. De koorts zakt na een dag of vijf. Na een dag of tien is het kind hersteld. In de meeste gevallen is behandeling met een antibioticum niet nodig.

Wat doet de dokter?

Als het kind erg ziek is of als u er onzeker over bent of het niet vertrouwt moet u uw huisarts raadplegen. Deze kan de diagnose ‘roodvonk’ bevestigen. Afhankelijk van de ernst van het ziektebeeld zal hij in overleg met u besluiten al dan niet een antibioticum voor te schrijven. De streptococcusbacterie is goed gevoelig voor gewone penicilline. Mochten enkele weken na het herstel verschijnselen optreden die wijzen op het ontstaan van late complicaties (zie boven), dan dient u ook contact op te nemen met uw arts. Een bespreking van beleid en behandeling van deze zeldzame complicaties valt buiten het kader van dit hoofdstuk.