Borstkanker

Symptomen

  • Knobbeltje in de borst dat voorheen niet aanwezig was.
  • Intrekking van de huid van de borst.
  • Intrekking van de tepel
  • (Bloederige) afscheiding uit de tepel

Wat is het?

Borstkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. Eén op de elf vrouwen krijgt in haar leven een vorm van borstkanker. Van alle vrouwen bij wie borstkanker wordt vastgesteld geneest bijna tweederde deel (65 procent). Borstkanker betekent kanker die zich ontwikkelt in de borstklier. Zoals ook bij andere kankers is er niet één vorm van borstkanker, maar zijn er een aantal verschillende, die alle in borstweefsel ontstaan. In 80 procent van de gevallen gaat de kanker uit van de melkgangen of de melkklieren. Borstkanker kan agressief groeien, snel en destructief. Onder de microscoop zien de kankercellen er dan erg ongeordend uit (ongedifferentieerd). Ze kunnen ook veel ordelijker groeien, langzamer ook. Ze lijken dan meer op gezond weefsel (goed gedifferentieerd carcinoom) en zijn minder agressief. Borstklierweefsel groeit onder invloed van vrouwelijke geslachtshormonen (oestrogenen). Sommige gezwellen hebben hun gevoeligheid voor oestrogenen behouden (artsen spreken over “oestrogeen-receptor positief”). Die eigenschap kan gebruikt worden bij de behandeling. Borstkanker ontstaat niet van het ene moment op het andere. Vaak gaat er een aantal jaren overheen. Er zijn dan al wel kankercellen aanwezig, maar deze blijven gegroepeerd en hebben nog niet de typische kankereigenschap aangenomen dat ze dwars door weefsels heen groeien en uitzaaien. In zo’n voorstadium spreken artsen over een “carcinoma in situ”, letterlijk vertaald “een plaatselijke kanker”. In een later stadium gaat het gezwelletje verder uitgroeien en uitzaaien. Als het knobbeltje gaat groeien zal men het op een gegeven moment kunnen voelen, per ongeluk of bij zelfonderzoek van de borst. Eerst voelt het aan als een elastisch beweeglijk knobbeltje; naarmate het uitgroeit zit het meer vast ten opzichte van de omliggende weefsels (borstweefsel, later ook de bovenliggende huid of de onderliggende spierlaag).

Symptoomcheck: Borstkanker

Borstkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. E?n op de elf vrouwen krijgt in haar leven een vorm van borstkanker. Van alle vrouwen bij wie borstkanker wordt vastgesteld geneest bijna tweederde deel (65 procent). Borstkanker betekent kanker die zich ontwikkelt in de borstklier. Zoals ook bij andere kankers is er niet ??n vorm van borstkanker, maar zijn er een aantal verschillende, die alle in borstweefsel ontstaan.

Symptoomcheck: Kanker

Kanker is niet een ziekte. Er bestaan vele verschillende soorten van kanker. Allemaal hebben ze hun eigen kenmerken en verschijnselen, ook ontstaan ze onder invloed van verschillende factoren (chemische stoffen, virussen, erfelijke factoren). Het gemeenschappelijke kenmerk van alle soorten van kanker is dat sommige cellen in het lichaam aan de controle ontsnappen, en zich ongeremd gaan vermenigvuldigen. Met behulp van deze symtoomcheck kunt u bepalen of een van de 10 signalen van kanker op uw situatie van toepassing zijn. Natuurlijk betekent niet elke klacht dat u kanker heeft. Er kunnen andere oorzaken zijn. Een klacht kan wel een signaal van kanker zijn. Bij twijfel: neem contact op met uw huisarts.

Hoe kom je eraan?

  • Dat blijft nog steeds de grote vraag bij het kankeronderzoek. Vele factoren spelen een rol bij het ontstaan van borstkanker, zoveel is wel duidelijk en sommige daarvan zijn inmiddels bekend.
  • Leeftijd: voor het 25ste jaar komt het vrijwel niet voor. Daarna stijgt de kans op het krijgen van borstkanker met de leeftijd. De kans op je 70ste borstkanker te krijgen is vier keer zo groot als op je 30ste.
  • Familiaire en erfelijke factoren: Er is momenteel veel aandacht voor familiaire belasting bij borstkanker. Echter, slechts in tien procent van de gevallen speelt een dergelijke belasting een rol. Laat u dus niet geruststellen door het feit dat in uw familie geen borstkanker voorkomt! De kans op het krijgen van borstkanker is wel groter als in de nabije familie borstkanker voorkomt. De kans neemt toe naarmate het familielid jonger was toen zij kanker kreeg, naarmate meer familieleden borstkanker kregen en naarmate het verwantschap nauwer is.
  • In eenderde van de gevallen waarbij familiaire belasting een rol speelt is sprake van erfelijkheid. Bij deze families is een genetische afwijking aanwezig. De borstkanker ontstaat dan vaak op jonge leeftijd, vaak zijn er meer dan drie gevallen van borstkanker in de nabije familie bekend. Ook eierstokkanker komt vaker voor in deze families. De meeste families waarbij deze erfelijke belasting een rol speelt zijn inmiddels bekend.
  • Hormonale factoren: Langdurige blootstelling aan vrouwelijke geslachtshormonen (oestrogenen) verhoogt de kans op het krijgen van borstkanker. Vrouwen die op jonge leeftijd hun eerste menstruatie hadden of pas op late leeftijd in de menopauze kwamen hebben daarom een grotere kans. Ook langdurig pilgebruik (vooral op oudere leeftijd) geeft een iets verhoogde kans, evenals het op latere leeftijd (ouder dan 35 jaar) krijgen van een eerste kind. Hoe meer kinderen men gekregen heeft en hoe langer men borstvoeding gegeven heeft hoe kleiner de kans op borstkanker.
  • Als u borstkanker gehad hebt is de kans dat u het nog eens krijgt, bijvoorbeeld in de andere borst, duidelijk verhoogd.

Wat kunt u zelf doen?

Uit het voorgaande blijkt dat men kan weinig doen om het ontstaan van borstkanker te voorkomen. Wel kan men proberen het in een zo vroeg mogelijk stadium op te sporen, voordat uitzaaiingen zijn ontstaan. Dat kan op een aantal manieren: zelfcontrole en regelmatig onderzoek door de huisarts of specialist. Sinds een aantal jaren worden in Nederland alle vrouwen tussen de 50 en 75 jaar om de twee jaar uitgenodigd om hun borsten mammongrafisch te laten controleren. Daarmee lijkt de sterfte aan borstkanker met zo’n 20 procent te zijn afgenomen.

Wat doet de dokter?

  • Zijn er afwijkingen aan de borst die kwaadaardigheid doen vermoeden dan wordt er een mammografie vervaardigd. Worden daarop verdachte afwijkingen gezien, dan volgt verwijzing naar de chirurg. Ook zonder afwijkingen op de foto kan verwijzing naar de chirurg toch aangewezen zijn. Deze zal nader onderzoek doen: met een holle naald probeert hij wat weefsel uit het knobbeltje op te zuigen (punctie) voor onderzoek onder de microscoop. Met deze drie soorten onderzoek: aftasten van de borst, mammografie en punctie, kan in de meeste gevallen een juiste diagnose (goed- of kwaadaardig) worden verkregen. Soms lukt het niet en dan wordt een biopsie verricht: het knobbeltje wordt in zijn geheel verwijderd en beoordeeld. Is er inderdaad sprake van borstkanker, dan moet het stadium vastgesteld worden waarin de ziekte verkeert: zijn er uitzaaiingen, naar de lymfeklieren of ook elders in het lichaam? Daarvoor wordt allerlei aanvullend onderzoek verricht: longfoto, CT scan, botscan en bloedonderzoek. Vervolgens wordt de tumor geopereerd. Daarvoor bestaan grofweg twee mogelijkheden: de borstsparende behandeling en het verwijderen van de hele borst (mamma-amputatie).
  • De borstsparende behandeling houdt in dat het gezwel ruim uit de borst verwijderd wordt. Voorwaarde voor deze methode is dat het gezwel niet te groot is en dat het niet vastzit aan de onderliggende spierlaag of aan de huid. Daarna volgt nabestraling, in- en uitwendig. Inwendige bestraling (brachytherapie) houdt in dat tijdens de operatie holle naalden in de borst geplaatst worden. Vervolgens wordt tijdens een opname van twee dagen, waarbij men volledig van de buitenwereld wordt geïsoleerd, radioactief materiaal (iridium) in de naalden geplaatst. Daarna worden de borst en de omliggende lymfeklieren nog uitwendig bestraald, meestal 25 keer, vier à vijf keer per week, in kleine doses, vanuit verschillende richtingen, om het gezonde weefsel zo veel mogelijk te sparen.
  • De mamma-amputatie. Bij deze ingreep wordt al het borstklierweefsel en een groot deel van de huid van de borst verwijderd. De wond wordt gesloten door de overblijvende huid aan elkaar te hechten.